“Yapay zekâ dünyayı ele geçirecek”, “insanlığın sonunu getirecek”, “kontrolden çıkacak”, “kapatılacağını anlayınca kaçmaya çalıştı”, “diğer yapay zekâlarla gizlice haberleşti”… Bana göre bu söylemlerin son dönemde böylesine ortalığa saçılmasının temel nedeni oldukça basit: Yapay zekâ balonu yıllarca şişirildi, şimdi korku üzerinden bu balondan bir çıkış yolu hazırlanıyor. Çünkü ortada öyle sadece birkaç milyon dolarlık bir teknoloji yatırımı yok. Merkez bankalarının uluslararası kuruluşu olan Uluslararası Ödemeler Bankası’nın (BIS – Bank for International Settlements) Eylül 2026 değerlendirmesine göre yalnızca dünyanın en büyük beş teknoloji şirketinin 2025 ve 2026 yıllarındaki yapay zekâ bağlantılı sermaye harcamaları 1 trilyon doları aşacak. Sektörün kendi beklentileri ise küresel yapay zekâ yatırımlarının bugün yaklaşık 500 milyar dolar seviyesinden 2030’da yılda 3–4 trilyon dolara ulaşabileceğini söylüyor. Üstelik BIS, yatırımların giderek şirket kazançlarından değil borç ve özel kredilerden finanse edilmeye başladığı konusunda uyarıyor. Kaynak: BIS
Bir tarafta trilyonlarca dolarlık vaat var, diğer tarafta ise son derece fiziksel bir gerçek duruyor: enerji. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA – International Energy Agency) 2026 değerlendirmesine göre dünyadaki veri merkezleri 2025 yılında yaklaşık 485 teravatsaat elektrik tüketti. Bu miktarın 2030’da yaklaşık 950 teravatsaate ulaşması bekleniyor. Yapay zekâ odaklı veri merkezlerinin elektrik tüketiminin ise aynı dönemde yaklaşık üç katına çıkacağı öngörülüyor. IEA ayrıca elektrik şebekesi, enerji ekipmanları ve çip üretimindeki darboğazların daha agresif büyüme senaryolarını şimdiden sınırladığını söylüyor. Daha da önemlisi, veri merkezi yatırımlarının artık teknoloji şirketlerinin kendi bilançolarıyla finanse edilemeyecek kadar büyüdüğünü ve sermaye piyasalarından sürekli yeni para gerektirdiğini açıkça belirtiyor. Kaynak: IEA
Benim dikkatimi çeken tam olarak bu. Önce yatırımcıya “Geleceğin tamamı yapay zekâ olacak, treni kaçırmayın” dediniz. Şimdi ise “Yapay zekâ düşündüğümüzden bile hızlı gelişti, artık tehlikeli olmaya başladı, yavaşlamak zorundayız” demeye başladınız. Bunun ekonomik açıdan neden son derece kullanışlı olduğunu görmek zor değil. “Yapay zekâyı istediğimiz kadar geliştiremedik” derseniz kötü haber vermiş olursunuz. Ama “Yapay zekâ o kadar gelişti ki insanlık için tehlikeli hale geldi” dediğinizde görünüşte kötü bir haber verirken aslında teknolojinizin ne kadar güçlü olduğunun reklamını yaparsınız. Üstelik yarın verilen AGI ve “süper zekâ” vaatleri gerçekleşmezse de mükemmel bir çıkış kapınız olur: “Yapamadık” demezsiniz; “Yaptık ama güvenlik nedeniyle yavaşlamak zorunda kaldık” dersiniz.
Bu artık yalnızca benim kafamda kurduğum varsayımsal bir cümle de değil. OpenAI, Ağustos 2026’da yaklaşmakta olan Astra modelinin kritik düzeyde siber yeteneklere ulaşabileceğini açıklayarak bazı geliştirme çalışmalarını geçici olarak yavaşlattığını duyurdu. Eylül ayında ise Astra’nın şirketin kendi güvenlik sınıflandırmasına göre gerçekten “Critical”, yani kritik siber yetenek seviyesine ulaştığını açıkladı. Ben bunların uydurma olduğunu söylemiyorum. Ben başka bir soru soruyorum: Bu gerçekten şirket açısından kötü haber mi? Kaynak: OpenAI
Dünyanın en değerli teknolojisini geliştirdiğini söyleyen şirketlerin eğitim verilerinin tamamını bilmiyoruz. Model ağırlıklarını bilmiyoruz. Eğitim reçetelerini bilmiyoruz. Başarısız deneylerin büyük bölümünü bilmiyoruz. Gerçek maliyet yapılarını bilmiyoruz. Ama nedense modeli olağanüstü güçlü ve korkutucu gösteren olaylardan haberdar oluyoruz. OpenAI’nin kendi yayımladığı Hugging Face olayında, güvenlik değerlendirmeleri sırasında bazı modellerin internet izolasyonunu aşarak yetkisiz iletişim kanalları kullandığı ve üçüncü taraf sistemlere eriştiği açıklandı. Ancak olayın normal kullanıcı koşullarında değil, siber güvenlik testleri sırasında ve azaltılmış güvenlik önlemleriyle çalışan araştırma modellerinde gerçekleştiği de aynı raporda yazıyor. Manşet ise çok daha basit hale geliyor: “Yapay zekâ kaçtı.” Kaynak: OpenAI
Benim şüphem burada başlıyor. Çünkü “modelimiz istediğimiz kadar iyi çalışmadı” haberi şirketin değerini aşağı çeker. “Modelimiz o kadar güçlü ki güvenlik önlemlerimizi bile aşmaya başladı” haberi ise aynı anda korku yaratır ve teknolojinin gücünü pazarlayabilir. Üstelik bağımsız Uluslararası Yapay Zekâ Güvenliği Raporu 2026, şirketlerin manşetlerinden çok daha temkinli konuşuyor. Rapora göre mevcut yapay zekâ sistemleri bugün itibarıyla insan kontrolünün gerçekten kaybedilmesine yol açabilecek yetenek düzeyinde değil. Modellerde uzun dönemli planlama, gözetimden kaçma ve testlerin açıklarını bulma gibi erken işaretler görülüyor; fakat bunların gerçek dünyada kontrol kaybı yaratabilecek düzeyde birleştiği gösterilmiş değil. Uzmanların gelecekte böyle bir riskin gerçekleşme ihtimali konusunda görüşleri de son derece geniş bir aralıkta. Kaynak: International AI Safety Report 2026
Yani elimizde iki farklı şey var. “Yapay zekâ insanlığı yok edecek” bir gelecek senaryosu. Buna karşılık trilyon dolarlık yatırımlar, artan borçlanma, enerji ve şebeke darboğazları, çip üretim kapasitesi sorunları ve yatırımların ekonomik karşılığının henüz belirsiz olması bugün gözümüzün önünde duran gerçekler. Ben hangisinden daha çok endişelenmeliyim? Elbette ölçebildiğimden.
Üstelik BIS’in Temmuz 2026’da yayımladığı “AI Investment Race – Yapay Zekâ Yatırım Yarışı” başlıklı çalışma çok daha çarpıcı bir şey söylüyor. Rapora göre teknoloji şirketlerinin birbirlerini geçebilmek için yaptığı yatırım yarışı, şirketleri ekonomik olarak mantıklı seviyenin üzerinde sermaye harcamaya itebilir. BIS bu yatırım dalgasını 19. yüzyıldaki kanal ve demiryolu çılgınlıklarıyla ve 1990’lardaki dot-com balonuyla aynı tarihsel çerçevede inceliyor. Ayrıca borçla finansmanın ve şirketlerin birbirlerine yatırım yaptığı döngüsel yapıların olası bir çöküşü daha kırılgan hale getirebileceğini belirtiyor. Kaynak: BIS
Bence tarih zaten ne olabileceğine dair yeterince örnek verdi. Bitcoin çıktığında “Bankacılık sistemi bitti”, “Geleneksel para sistemi çökecek”, “Yeni dünya finans sistemi geliyor” deniyordu. Bugün Bitcoin hâlâ var, blockchain hâlâ var ama bankalar da yerinde. Hatta Bitcoin gidip ortadan kaldıracağı söylenen geleneksel finans sisteminin içine yerleşti; borsa yatırım fonları, bankalar ve kurumsal yatırımcılarla bütünleşti. Peki arada ne oldu? Binlerce altcoin çıktı, ICO çılgınlığı yaşandı, pump-and-dump operasyonları yapıldı, sahte projeler kuruldu, dolandırıcılıklar yaşandı. Birileri erken girip çok para kazandı, birileri en tepeden satın aldı ve parasını kaybetti. Ama Bitcoin yaşamaya devam etti.
İnternette de aynı şeyi gördük. İnternet gerçekten dünyayı değiştirdi ama dot-com balonunda internet şirketi olduğunu söyleyen herkes dünyayı değiştirmedi. Binlercesi battı. Teknoloji kaldı, şirketler yok oldu, yatırımcıların parası kayboldu. Ben yapay zekâda da buna çok benzeyen bir şey bekliyorum. Çünkü yapay zekânın işe yaramadığını kesinlikle söylemiyorum. Tam tersine son derece faydalı olduğunu düşünüyorum. Kod yazıyor, araştırma yapıyor, çeviri yapıyor, görsel üretiyor, müşteri hizmetlerini hızlandırıyor, reklam sistemlerini optimize ediyor ve insanların saatler süren bazı işlerini dakikalara indiriyor. Ama gerçek bir teknolojinin varlığı, onun etrafında finansal balon kurulamayacağı anlamına gelmez. Tam tersine, en başarılı balonlar genellikle gerçek bir şeyin üzerine kurulur.
Çünkü tamamen hayali bir ürüne insanları sonsuza kadar inandıramazsınız. Ama gerçekten çalışan bir teknolojinin gelecekte yapabileceklerini abartmak çok daha kolaydır. İşte enerji problemi de bu nedenle önemli. Dünyada teorik olarak yeterli enerji üretilebilir, fakat elektrik Excel tablosundaki bir rakam değildir. Veri merkezini kurduğunuz yerde elektrik santrali, iletim hattı, trafo, soğutma sistemi, şebeke bağlantısı ve yedek güç gerekir. Bunların izinleri, yatırımları ve inşaatı gerekir. Ve bütün bunlar zaman ister. IEA’nın daha agresif büyüme senaryolarının önündeki enerji ve altyapı darboğazlarına dikkat çekmesinin sebebi tam olarak budur. Kaynak: IEA
Bu yüzden bugün bana “Biraz daha GPU koyalım, birkaç yıl sonra süper zekâ ortaya çıkar” denildiğinde bunu bilimsel bir kanun olarak kabul etmiyorum. Bu bir beklenti, bir yatırım tezi ve son derece pahalı bir yatırım tezi. Ben yapay zekânın insanlığın sonunu getireceğini bilmiyorum. Bunu söyleyenler de bilmiyor. Bağımsız güvenlik raporları bile bugünkü sistemlerin bu kapasitede olmadığını söylüyor. Ama başka bir şeyi çok daha net görebiliyorum: Bu teknolojiye inanılmaz miktarda para bağlanmış durumda. Yatırım miktarı hızla büyüyor, enerji ve altyapı ihtiyacı büyüyor, borç kullanımı büyüyor ve bütün sistem gelecekte bugünkünden çok daha fazla para kazanılacağı varsayımına dayanıyor.
Tam bu sırada korku anlatısı da büyüyor. İlk korku şuydu: “AI trenini kaçırırsanız geleceği kaçırırsınız.” Bu, insanları sisteme sokan korkuydu. Şimdiki korku ise: “AI o kadar güçlendi ki dünyayı yok edebilir.” Bu da teknolojinin değerini ve önemini koruyan korku olabilir. Bir gün vaat edilen sonuçlar gelmezse “Başaramadık” demek yerine “Fazla başarılı olduk ve güvenlik nedeniyle durduk” denilebilir. Bunun bilinçli şekilde planlandığını bugün ispatlayamam. Ama yatırım yaparken benim görevim suç mahkemesi kurmak değildir. Örüntüye bakarım, tarihe bakarım, paranın nereden geldiğine ve nereye gittiğine bakarım, vaatlere ve fiziksel sınırlara bakarım.
Bütün bunları yan yana koyduğumda benim karşıma “yapay zekâ dünyayı yok edecek” hikâyesinden çok daha tanıdık başka bir hikâye çıkıyor: Gerçek bir icat yapıldı. İnsanlar büyülendi. Gelecek olduğundan fazla fiyatlandı. Trilyonlarca dolar sisteme girdi. Birileri erken girip çok para kazandı. Birileri çok geç girdi. Ve bir gün balon patladığında yapay zekâ çalışmaya devam ederken bazı şirketler, bazı yatırım fonları ve bazı yatırımcılar ortadan kayboldu.
İşte bu yüzden başlıkta söylüyorum: Evet, yapay zekâ herkesin değil ama birilerinin dünyasını gerçekten yok edecek. Bence o insanlar Terminator filmindeki gibi robotlardan kaçan insanlar olmayacak. Muhtemelen yapay zekâ balonuna en son ve en pahalı noktadan para yatıranlar olacak.
